Tam Diş Protezi Nedir? Hangi Durumlarda Uygulanır?

Tam diş protezleri veya bir başka deyişle total diş protezi; travma, çürük veya kemik erimesi neticesinde kişinin ağzındaki tüm dişlerini kaybettiği vakalarda uygulanır. Alt ve üst çeneye, yumuşak dokulardan destek alınarak oturtulan hareketli protezlerdir. Tam diş protezi, doğal dişlerin olmadığı ve çiğneme – konuşma işlevlerini yerine getiremeyen kişilere uygulanır. Çiğneme fonksiyonunun iyi olması, besinlerin sindirilebilmesi için büyük bir önem taşır. Tam diş protezleri çiğneme ve konuşma fonksiyonunun yeniden kazandırılmasını sağlar. Bunun yanı sıra estetik bir görünüme kavuşmanızı sağlar. Bu nedenle tam diş protezleri, diş hekimliğinde en önemli uygulamalardan biridir. Adana’da hastalarına hizmet veren Uzman Diş Hekimi Emin Serhat Arıkan tam diş protezi nedir ve hangi durumlarda uygulanır sizler için anlattı.

Total (Tam Diş) Protezi Nedir?

Tam diş protezleri, tüm dişlerini kaybeden hastalar için uygulanan bir çözüm niteliğindedir. Kayıp dişlerin telafi edilmesini, çiğneme ve konuşma fonksiyonunun yeniden kazandırılmasını ve hastanın estetik görünümüne kavuşmasını amaçlar.

Tam Diş Protez (Total Protez) Yapım Aşamaları Nelerdir?

İlk Muayene - Tam diş protez tedavisinde öncelikle bir başlangıç muayenesi gerçekleştirilir ve tedavi planlaması hazırlanır. Bu aşamada diş hekimi hastanın genel sağlık durumunu analiz eder. Hastanın diş kayıplarının nedeni konusunda bilgi sahibi olur. Bu değerlendirme sırasında hastanın ihtiyaçları tespit edilir ve en uygun tedavi planlaması gerçekleştirilir.

Ölçü Alımı ve Modelleme – Protezin en doğru biçimde ağıza uyum sağlayabilmesi için ölçü almak büyük bir önem taşır. Diş hekimi, hastanın ağız yapısı ile uyum sağlayacak ölçüleri titiz bir şekilde alır. Modelleme aşamasında protezin işlevsel ve estetik açıdan hastanın ihtiyaçlarını karşılaması için özen gösterilir.

Protez Yapımı ve Uyum Ayarı – Laboratuvar koşullarında üretilen protez, hastanın ağız yapısı ile uyum sağlayabilmesi için bazı özel işlemlere tabi tutulur. Protezin rengi, formu, planlanır. Yapılan tüm bu çalışmaların neticesinde protezin kullanım kolaylığı sağlaması ve doğal görünmesi gerekir.

Deneme ve Son Kontrol – Protezin hazırlanmasından sonra son provalar yapılır. Protezin hastanın ağzına oturup oturmadığı kontrol edilir. Bu aşamada önemli olan hastanın dişleri konforlu şekilde kullanabilmesi ve estetik açıdan beklentilerini karşılayabilmesidir.

Total Protez Kimlere Yapılır?

Diş, diş eti, alveol kemiği kayıpları söz konusuysa total protez uygulamasına gereksinim duyulabilir. Tam diş protezi doğal dişlerin tümüyle kaybedildiği vakalarda tercih edilir. Hastanın çiğneme, konuşma işlevleri ve estetik görünümünü yeniden kazandırılır. Çiğneme işlevinin yerine getirilebilmesi, sindirim açısından büyük önem taşır. Aksi halde farklı sağlık sorunlarının meydana gelmesi kaçınılmaz hale gelir.

Çiğneme işlevinin tekrar kazandırılması kadar protezin estetik ve doğal görünümü de önem taşır.

Tam Diş Protezin (Total Protezin) Kullanımı

Tam diş protez kullanmaya başlandığınızda ilk zamanlar ağzınızda büyük ve yabancı bir cisim gibi hissetmeniz ve rahatsızlık duymanız normaldir. İlk dönemler yanaklarda ve dudaklarda şişkinlik hissi yaşanır. Protez her ne kadar ince yapılmış olursa olsun, alışma döneminde kullanıcı şişkinlik hisseder. Alt protezler daha çok hareket eder hatta yerinden çıkabilir. Hastanın alt proteze alışması, üst proteze kıyasla çok daha zorludur e daha uzun zaman alır. İlk günlerde salgı bezlerinin uyarılmasından dolayı tükürük salgılanmasında bir artış yaşanabilir. Ancak bu durum geçicidir. Zamanla ortadan kalkar. Protezlerin yumuşak doku ile temasından kaynaklı vuruklar oluşabilir. Bu normal ve kaçınılmaz bir durumdur. Bunun için diş hekiminin belirttiği aralıklarda kontrol randevularına gidilmeli ve protezde düzeltmeler yapılmalıdır. Hasta vurukları kendisi almaya çalışmamalıdır. Aksi halde mevcut sorunlar daha da büyür. Vurukların giderilmesi için diş hekimine gitmeden evvel en az sekiz saat süresince protezin kullanılması gerekir. Bu sayede doktor vurukların yerini daha iyi görebilir. Birkaç hafta içinde ağızdaki dokular protezle uyum sağlar ve bu sorunlar azalarak ortadan kalkar.

Tam Diş Protezin (Total Protezin) Bakımı

Tam diş protezlerinin daha uzun süre kullanılabilmesi ve hijyeninin korunabilmesi için düzenli olarak bakım uygulanması gerekir. Protezler her gün, yumuşak bir fırça ve protez temizleyici kullanılarak temizlenmelidir. Ayrıca gece uyumdan önce protez çıkartılmalı ve temiz bir kapta muhafaza edilmelidir. Ağız içi hijyenine gereken özen gösterilmeli ve diş etleri düzenli olarak temizlenmelidir.

Diş hekiminizin verdiği talimatlara uymak ve bu bakım uygulamalarını aksatmamak protezin kullanım ömrünü uzattığı gibi aynı zamanda ağız sağlığınızı korumanıza da yardımcı olur. İlk kullanım sırasında dudaklarda ve yanaklarda hissedilen rahatsızlık, ısırma ve çiğneme işlemi esnasında daha da artabilir. Fakat tüm bu olumsuzlukların normal olduğu ve zaman içerisinde geçeceği unutulmamalıdır. Protezinizi temizlerken yumuşak fırçalar kullanmak protezin zamanla aşınmasını önler. Temizliği aksattığınızda hijyenik problemler yaşanabilir ve enfeksiyon tehlikesi meydana gelebilir. Normal diş macunu kullanmak ya da protezi kaynar su ile temizlemek yanlıştır.

Tam Diş Protezin (Total Protezlerin) Kontrolü

Tam diş protez tedavisi sürecinde hastanın muhakkak düzenli olarak diş hekimi kontrolüne gitmesi gerekir. Diş hekimi, protezin kullanımı sorasında oluşabilecek tüm muhtemel problemleri ve olası rahatsızlıkları tespit etmek için belli periyotlarda kontrol randevuları düzenler. Bu kontroller sayesinde tam diş protezler çok daha uzun süreli ve sağlıklı şekilde kullanılabilir.

Tam Diş Protezi (Total Diş Protezi) Hangi Durumlarda Kullanılır?

Tam diş protezi, dişsizlik problemi yaşayan kişilerde kullanılır. Fakat total protezlerin uygulanabilmesi için bazı kriterlerin karşılanması gerekir. Bu kriterleri sıralamamız gerekirse:

• Hastanın muhakkak tüm dişlerini kaybetmiş olması gerekir.
• Hastanın çene kemiği yoğunluğunun protez tedavisi için elverişli olması gerekir.
• Hastanın ağız içi alerjisi olmamalıdır.
• Son olarak hastanın ileri düzeyde bir çene kemiği deformasyonu yaşamaması gerekir.
• Bu kriterleri karşılayamayan hastalar için farklı tedavi alternatifleri değerlendirilmelidir.

Tam Diş Protezlerde Estetik Görünüm Sağlanabilir Mi?

Tam diş protezleri ile ağız ve diş estetiğini sağlamak mümkündür. Protezin takılmasının ardından ilk haftalar içerisinde ağızda hacim ve şişkinlik hissedilmesi normaldir. Zamanla protezler ağız ve doku ile uyum sağlar. Ardından protezlerin kullanımı hasta için kolaylaşır. İlk dönemde takıp çıkartırken hastalar belli ölçüde zorluk çekseler de bu da bir süre sonra ortadan kalkar. Diş hekiminin öneri ve talimatlarına uymak bu süreci kolaylaştırır. Özetlemek gerekirse tam diş protezle estetik bir görünüm elde etmek mümkündür.

Tam Diş Protezleri (Total Protezleri) Kullanırken Ne Tür Sorunlar Yaşanır?

Tam diş protezlerin tutuculuk özelliğini etkileyen bazı faktörler vardır. Protez kullanırken yaşanabilecek muhtemel problemler arasında diş eti sağlığı, çene yapısı, ve çene kemiği gerilemesi gibi birçok anatomik faktör bulunur. Bu aşamada protezin kalitesi, tercih edilen malzeme gibi etkenler de protezlerin tutuculuğunu doğrudan etkiler.

Total protezler, dokudan destek alır ve hareketlidir. Bilhassa alt damağın üst damağa kıyasla daha az hacmi olması, alt çenede dilin bulunması, alt protezi üst proteze göre çok daha fazla hareketli bir hale getirir. Hastaların en çok yaşadığı şikayetlerden biri “üst damağım tutuyor ancak alt damağım sürekli oynuyor” şikayetidir. Bu hareketlilikten kaynaklı olarak ağızda sık sık vuruklar oluşabilir. Tüm bu problemler kontrol randevularına gidilerek ve gereken revizeler yapılarak çözülebilir.